Kościół Trójcy Przenajświętszej
– Kaplica Oleśnickich

Sanktuarium Relikwi Krzyża Świętego

Klasztor Misjonarzy Oblatów
Maryi Niepokalanej

Relikwie Krzyża Świętego

Diecezja Sandomierska

Obraz MB

Drugi pod względem wysokości szczyt Gór Świętokrzyskich, Łysa Góra, już w zamierzchłych czasach stał się ośrodkiem kultu religijnego. Już za czasów Mieszka I wzniesiono tu kościół – rotundę pod wezwaniem Trójcy Przenajświętszej. W późniejszych latach wybudowano klasztor.
Data założenia opactwa benedyktynów na Łysej Górze nie jest znana. Miejscowa tradycja przypisuje fundację Bolesławowi Chrobremu w roku 1006. Natomiast współcześni historycy czas założenia klasztoru przesuwają na początek XII wieku i twierdzą, że fundatorem był Bolesław Krzywousty.
Od początku istnienia opactwa przechowywano w nim relikwie Krzyża Świętego, które benedyktyni przywieźli ze sobą z Węgier.
Opactwo świętokrzyskie dzieliło losy naszego kraju. Gdy w XIII wieku Polskę nękały najazdy Tatarów, ich hordy obrabowały również Święty Krzyż, wymordowano wielu zakonników, a budynki spalono. Książę Bolesław Wstydliwy odbudował klasztor i powiększył liczbę zgromadzenia o zakonników z Sieciechowa.
Druga połowa XIII i prawie cały XIV wiek były dla opactwa okresem spokoju. Czas ten wykorzystano na wzmocnienie podstaw duchowych i materialnych. Jednak tuż po śmierci Kazimierza Wielkiego (1370) na Święty Krzyż napadli Litwini. Zrabowali wszystkie kosztowności, uprowadzili jeńców. Budynki szczęśliwie ocalały.
Największy rozkwit świętokrzyskiego opactwa przypada na czasy Jagiellonów. Już Władysław Jagiełło otaczał szczególną opieką Święty Krzyż, a jego syn Kazimierz wraz z kardynałem Oleśnickim przyczynili się do rozbudowy kościoła i klasztoru. Pod koniec XV wieku opat Maciej z Pyzdr dobudował z północnej strony obszerne skrzydło przeznaczone na szpital i aptekę.
W wieku XVI świętokrzyskie opactwo przeżywało czasy zastoju, a nawet recesji. Nic dziwnego, był to okres reformacji. O wiele szczęśliwszy był następny wiek. Ożywienie objawiło się wtedy również w nowych budowlach. Niestety, rozwój opactwa przerwał najazd Szwedów. Już w roku 1655 na Świętym Krzyżu zjawili się Szwedzi i Rakoczanie. Złupili kościół i klasztor, spustoszyli wsie. Trzech zakonników poddali torturom i zamordowali. Przez trzy lata załoga szwedzka stała w klasztorze.
Pod koniec XVII stulecia do starego klasztoru dobudowano obszerne skrzydło zachodnie (obecnie muzeum przyrodnicze). Sto lat później wzniesiono nowy kościół.
Kasacja w 1819 roku gwałtownie przerwała rozwój świętokrzy-skiego opactwa. Dwudziestu siedmiu zakonników musiało opuścić klasztor. Urządzono wtedy licytację ruchomości. Sławną bibliotekę wywieziono do Warszawy. Wraz z upadkiem Rzeczypospolitej świętokrzyskie opactwo przestało istnieć.
Budynki poklasztorne stały puste do 1882 roku, kiedy rząd carski większość pomieszczeń klasztornych przeznaczył na więzienie, wyłączając kościół, kaplicę i bezpośrednio przyległe do nich zabudowania. Opiekę nad nimi sprawował nadal biskup sandomierski. I wojna światowa, która tak boleśnie dotknęła nasz kraj, nie oszczędziła też Świętego Krzyża. Cofające się wojska austriackie zdewastowały kościół.
W styczniu 1936 roku Święty Krzyż objęli Misjonarze Oblaci Maryi Niepokalanej, którzy zabrali się do odbudowy kościoła.
Kataklizm II wojny światowej spowodował nowe spustoszenia. W pierwszych dniach września 1939 roku ewakuowano więzienie, a 6 września Niemcy zbombardowali krużganki i północne skrzydło. W roku 1941 w pomieszczeniach powięziennych urządzili obóz dla jeńców radzieckich. Sześć tysięcy ludzi zginęło w nim z głodu.
Po wojnie w głównym budynku powięziennym urządzono muzeum przyrody świętokrzyskiej i pracownie naukowe. W ten sposób przywrócono Świętemu Krzyżowi – jednemu z najstarszych miejsc pątniczych – jego właściwe przeznaczenie ośrodka religijnego i ogniska kultury narodowej.

Swiety_Krzyz_15.jpg
Swiety_Krzyz_07.jpg
Swiety_Krzyz_68.jpg
Swiety_Krzyz_kosciiol_Sw_Trojcy_27.jpg
Swiety_Krzyz_kosciiol_Sw_Trojcy_58.jpg
Swiety_Krzyz_kosciiol_Sw_Trojcy_61.jpg
Swiety_Krzyz_kosciiol_Sw_Trojcy_62.jpg
Swiety_Krzyz_Kaplica_Olesnickich_44.jpg
Swiety_Krzyz_Kaplica_Olesnickich_41.jpg
Swiety_Krzyz_Kaplica_Olesnickich_40.jpg
Swiety_Krzyz_Kaplica_Olesnickich_42.jpg
Swiety_Krzyz_Kaplica_Olesnickich_zakrystia_47.jpg
Swiety_Krzyz_Kaplica_Olesnickich_54.jpg
Swiety_Krzyz_kruyzganki_31.jpg
Swiety_Krzyz_kruyzganki_37.jpg
Swiety_Krzyz_wystawa_misyjna_32.jpg
Swiety_Krzyz_wystawa_misyjna_34.jpg
Swiety_Krzyz_wystawa_misyjna_36.jpg
Swiety_Krzyz_krypta_nagrobna _25.jpg
Swiety_Krzyz_krypta_nagrobna_Jeremi _Wisniowiecki_24.jpg
Swiety_Krzyz_krypta_nagrobna_Jeremi _Wisniowiecki_22.jpg
Swiety_Krzyz_03.jpg
Swiety_Krzyz_20.jpg
Swiety_Krzyz_21.jpg